Bel Fıtığı Tedavisi

Bel fıtığı (lomber disk hernisi), omurlar arasındaki jelimsi disk yastıklarının dış lifli halkasının yırtılmasıyla iç kısımın dışa taşması ve çevre sinir köklerine ya da omurilik kanalına baskı yapmasıyla oluşan yaygın bir omurga sorunudur. En sık L4–L5 ve L5–S1 intervertebral disk seviyelerinde görülür; bu seviyelerden çıkan sinirler kalça, uyluk, diz ve ayak tabanına kadar uzandığından baskı sonucunda ortaya çıkan ağrı ve uyuşukluk da bu bölgelere yayılır — bu tabloya siyatik (siyatalji) adı verilir. Kas güçsüzlüğü eşlik ettiğinde ise tablo daha ciddi bir nörolojik bozukluğa işaret eder ve ivedilikle değerlendirilmesi gerekir.

Türkiye'de aktif nüfusun yaklaşık %10'u yaşamlarının bir döneminde klinik açıdan anlamlı bel fıtığı ağrısı yaşamaktadır. Uzun süreli oturma ve hareketsizlik, yanlış kaldırma teknikleri, obezite, sigara kullanımı ve genetik yatkınlık önemli risk faktörleri arasındadır. Çalışma hayatının giderek masa başı ve uzaktan çalışmaya kaymasıyla birlikte genç-orta yaş grubunda bel fıtığı görülme sıklığı belirgin artış göstermektedir. MRI görüntüleme, tanıyı kesinleştiren ve cerrahi planlamada yol gösteren temel inceleme yöntemidir.

Prof. Dr. Ermiş, bel fıtığı ameliyatlarını son teknoloji ameliyat mikroskobu altında yalnızca 1.5 cm'lik minimal bir kesiden uygulayarak (mikrodiskektomi) hastanın ameliyat günü içinde yürümeye başlamasını ve büyük çoğunluğunun ertesi gün taburcu olmasını sağlamaktadır. Tekrarlayan ya da özel endikasyonlu vakalarda kas hasarını daha da azaltan tam endoskopik diskektomi de uygulanmaktadır. Her iki yaklaşımda da sinir dokusunun korunması, ağrının hızla gerilemesi ve hastanın en kısa sürede iş ve sosyal hayatına dönmesi öncelikli hedeftir.

Bel fıtığı tedavisinde her hastanın ameliyat adayı olmadığı özellikle vurgulanmalıdır. Doğru tedavi yaklaşımı; fıtığın boyutu, sinir üzerindeki basının derecesi, bacak ağrısının şiddeti, kuvvet kaybı olup olmaması ve daha önce uygulanan fizik tedavi veya enjeksiyon tedavilerinin etkisine göre belirlenir. Bu nedenle başarılı sonuç için yalnızca görüntüleme bulgularına değil, hastanın ayrıntılı nörolojik muayenesine ve yaşam kalitesindeki kayba da bakmak gerekir.

Bel fitigi degerlendirmesinde yalnizca MRI raporuna bakmak yeterli degildir. Fitigin orta hatta mi, foraminal bolgede mi, goc etmis serbest fragman seklinde mi oldugu; kanal darligi eslik edip etmedigi; bacak agrisinin baskin mi yoksa bel agrisinin mi on planda oldugu; refleks, duyu ve kas gucu kaybi bulunup bulunmadigi birlikte yorumlanmalidir. Bu ayrintili yaklasim, hangi hastanin ilac ve fizik tedaviyle izlenebilecegini, hangi hastanin ise gecikmeden cerrahiye yonlendirilmesi gerektigini belirler.

Basarili bir bel fitigi tedavisi yalnizca disk parcasini cikarmaktan ibaret degildir; ameliyat sonrasi donemde dogru yuru-me programi, oturma ergonomisi, sigara birakilmasi, kilo kontrolu ve bel-karin kaslarini guclendiren egzersizler de en az cerrahi kadar onem tasir. Ozellikle masa basi calisan, uzun arac kullanan veya agir kaldiran bireylerde yasam tarzi duzenlemesi yapilmadiginda ayni seviyede nuks ya da komsu segment yakinmalari gelisebilir. Bu nedenle tedavi sureci, cerrahi karar ile baslayan ve koruyucu omurga aliskanliklariyla devam eden butuncul bir plan olarak dusunulmelidir.