Eğri Boyun

Eğri Boyun (Tortikollis)

Bu deformitede baş ve boyu, sağ veya sol yana doğru eğrilmiş, yüz karşı tarafa bakar şekilde dönmüştür. En sık görülen şekil doğumdan sonra görülen yeni doğan tortillisi veya infantil tortikollisdir. Bu duruma, sternokleidomastoid kasına ait bir patoloji sonucunda oluştuğu i,çin muskuler tortikollis denir.
Boynun bir yanında sternokleidomastoid kası nedbe dokusuna dönüşmüştür, boyu kısalmıştır, bu nedenle baş ve boyun o yöne doğru eğilmiştir.

Etyopatogenez: Sternokleidomastoid kasında oluşan fibrotik değişikliklerin (nedbe dokusuna dönüşme ) nedeni, bu kasın kan dolaşımında olan bir bozukluk sonucunda iskemik kalmasıdır. Bu iskeminin nasıl oluştuğu konusunda ise çeşitli görüşler vardır. İntrauterin hayatta, fetusun uterus içinde kötü pozisyonda duruşu venöz tıkanmaya yol açar diyenler vardır. Başka konjenital deformiteler ile beraber görülmesini ileri sürerek herediter bir kusur arayanlarda vardır. Fakat çoğunlukla kabul edilen görüşe göre, oluşumunda doğum travmasının rolü büyüktür.

Zor doğum esnasında, aşırı gerilme ile sternokleidomastoid kası içinde kopmalar ve kanamalar olabilir. Burada oluşan hematom bir hafta, on gün sonra bebeğin boynunun yan kısmında tümöral bir kitlenin varlığı şeklinde dikkati çeker. Zamanla hematomun rezorpsiyonu ilerler, bu kitle küçülür ve sertleşir. Doğumdan 2-3 hafta sonra zeytin tanesi şekline dönüşür. Daha sonra nedbeleşmenin ilerlemesi ile adele dokusu bağ dokusuna dönüşür. Sternokleidomastoid kası sertleşir ve aynı zamanda boyu kısalır. Başı ve boynu o yöne doğru çekerek eğer.

Klinik bulgular ve tedavisi: Oluşumunda sıralanan devrelere göre değişir. Süt çocuğunda hematom ve oliv devresinde iken, boyundaki şişliğin üzerine enzimli pomatlar sürülebilir. Bu devrede doğrudan doğruya şişliğin üzerine masaj yapılmalıdır. Çünkü kuvvetli masaj adale içi kanamayı daha da arttırabilir. Daha sonra sternokleidomastoid adalesinin kasılmasını önlemek için uzatma egzersizleri yapılır. Bunun için çocuğun boynu oluşmakta olan eğriliğin aksi yönüne doğru eğrilir, baş hafifçe çevrilir, yastığı düzeltilir ve deformitenin önlenmesi çalışılır. Büyümüş çocuklarda, sternokleidomstoid kasının nedbeleşmesi tamamlanmışsa yukarıda sayılan tedavi artık yararlı olamaz. Bu devrede gergin ve sert olan sternokleidomastoid adalesinin bilhassa sternuma ve klavikula’ya yapışan alt uçları deri altında görülür ve palpasyonla hissedilir. Başın aynı yönde eğilmesi ve yüzün karşı yöne dönmesi ile tipik deformite oluşmuştur. Zamanla yüzün alt yarısının az, üstte kalan yarısının çok gelişmesi ile asimetri ortaya çıkar. Ayrıca boyun omurları da eğri olarak gelişir. Bu nedenle 1-2 yaşını geçmiş çocuklarda  sternokleidomastoid adalesindeki gerginliğin ameliyat ile giderilmesi gerekir.

Bu ameliyatta çok defa sternum ve klavikulaya yapışan tendonların alt uçlarına tenotomi yapılır. Bazen çok ilerlemiş vakalarda, alt uça tenotomi yapılması yeterli olmayabilir. O zaman sternokleidomastoid adalesinin mastoide yapışan üst ucunu da kesmek gerekir (bipolar tenotomi). Her iki şekilde  de tenotomi ameliyatından sonra baş ve boyun deformitenin aksi yönüne eğerek ve yüzü de eski deformite yönüne çevirerek, yani aşırı düzeltme yapılarak alçıya alınır. Bir, birbuçuk ay sonra alçı çıkarıldığında deformitenin düzelmiş olduğu görülür.

Diğer Nedenlerden Oluşan Trtikollis’ler
Griesel Sendromu:
 Baş ve boyundaki eğrilik, yüzdeki dönme muskuler tortikollise benzer . Fakat sternokleidomastoid adalesinde kısalma ve gerginlik yoktur. Anamnezde daha önce bş ve boynu normal olan çocukta tortikollis deformitesinin birdenbire ortaya çıkmış olduğu bulunur. Bazı solunum yolu infeksiyon hastalıkları (arenjit, tontisillit, peritonsiller abse vb.) esnasında, en üst iki vertebra olan atlas ve aksis arsındaki eklemlerde spontan bir dislokasyon oluşur. Bu nedenle baş döner, boyun eğrilir, tortikollis durumu kendiliğinden ortaya çıkar. Ayrıca teşhiste, sternokleidomastoid adalesinde kısalma ve gerginlik olmayışı ön plandadır. Ayrıca radyolojik muayene ile, bilhassa ağız açık durumda çekilen AP grafilerde atlas ve aksis arasındaki diskolasyonu ortaya çıkarmak mümkündür. Tedavi ancak disklasyon yerine koymakla mümkündür. Bunun için başa iskelet traksiyonu ile redüksiyon, stabil rediksiyonun sağlanmadığı durumlarda atlas aksis arası füzyon füzyon ameliyatı yapmak gerekir.

Aynı şekilde tortikollis yapan bir diğer neden, romatoid artritli hastalarda görülen spontan atlanto aksial dislokasyonudur. Ayrıca teşhis ve tedavisi Griesel Sendromuna benzer.

Nörojen tortikollis: Çeşitli nörolojik hastalıklar veya histeri nedeniyle boynun bir yanındaki kasların aşırı kasılması tortikollis deformitesini oluşturur. Anamnez ve klinik bulguları ile diğer tortikollis çeşitlerinden ayırt edilir.

Oküler tortikollis: Şaşılık gibi göz hastalıklarında, görme kusurunu düzeltmeye çalışırken, baş yana eğildiği için oluşur.